De aanwezigen waren professionals uit de cultuursector en het sociaal domein die werken met kinderen en jongeren van 0 tot 27 jaar in Zaanstad. Ze kwamen samen met één doel: meer inzicht krijgen in de rol van gidsen binnen een leerecosysteem.

Waarom deze bijeenkomst?

Kinderen en jongeren in Zaanstad groeien op in een omgeving waarin ze van allerlei mensen, ervaringen en plekken kunnen leren. Denk bijvoorbeeld aan school, thuis, de sportclub, het buurthuis, een stage en online communities. Op het gebied van kunst en cultuur zijn er podia, musea, theaters, culturele ondernemers, artiesten, amateurverenigingen en meer. Genoeg culturele kansen zou je denken, maar deze kansen zijn voor kinderen en jongeren niet altijd vanzelfsprekend. Dit komt door drempels die worden ervaren. In Zaanstad bouwen we daarom samen aan een cultureel leerecosysteem waarin kinderen en jongeren de mogelijkheid krijgen om te groeien en te ontdekken wat kunst en cultuur voor hen betekent.

Factoren voor kansen(on)gelijkheid

De middag begon met een inspirerend verhaal door Natascha Notten, socioloog en onderzoeker. Zij vertelde over haar onderzoek over kansengelijkheid, legde uit wat een leerecosysteem is en welke rol de aanwezigen hier als gids in kunnen spelen.

Notten stelde in haar onderzoek de vraag: Wat doet de plek waar je opgroeit met je kansen in de toekomst? Kansengelijkheid gaat volgens haar over een geheel van factoren: de buurt waar je woont, de voorzieningen in je omgeving, de kansen die je krijgt en de mensen die je tegenkomt.

Het leerecosysteem

Het geheel van plekken, mensen en mogelijkheden waarbinnen kinderen leren en zich ontwikkelen, vormen samen het leerecosysteem. Het idee dat iedereen alles kan bereiken “als je maar hard genoeg je best doet”, klopt volgens Notten niet. Je gezin, omgeving, stad en de voorzieningen die je daarin voorhanden hebt, hebben daar invloed op. Je kunt het simpelweg niet alleen. Toch lukt het sommige jongeren wél om barrières te doorbreken. In haar onderzoek vroeg Notten zich af: waarom lukt het soms wel? Een van de factoren die daaraan bijdraagt zijn gidsen.

De rol van gidsen

Gidsen kunnen verschillende gedaantes hebben en op verschillende plekken voorkomen. Het zijn bijvoorbeeld: buren, ouders van vriendjes, sportcoaches, kunstvakdocenten of jongerenwerkers. Mensen die potentie in een kind kunnen zien en stimuleren.

Een gids:

• Ziet en hoort wat een kind nodig heeft;
• Biedt een ander perspectief;
• Versterkt het geloof in eigen kunnen;

Doet dit onvoorwaardelijk.

Vragen uit het publiek

Aan het eind van Nottens verhaal was ruimte voor vragen. Zo werd gevraagd of er ook zoiets bestaat als een “negatieve gids”. Volgens Notten kan dat inderdaad, waardoor een kind soms juist gemotiveerd raakt om het tegendeel te bewijzen.

Ook werd gesproken over het stimuleren van kinderen om zelf vragen te stellen en hulp te zoeken. Volgens Notten is dat een belangrijk onderdeel van gids zijn: kinderen helpen om zelf stappen te zetten.

Op de vraag of het niet moeilijk is om als individu verandering te brengen zonder steun van een organisatie of school, antwoordde ze dat zulke ondersteuning waardevol kan zijn, maar niet noodzakelijk. Docenten zitten soms vast aan hun rol en verantwoordelijkheden, waardoor ook zij ondersteuning nodig hebben van andere gidsen in het netwerk rondom een kind. Gidsen kunnen ook op kleine, persoonlijke schaal het verschil maken.

De 1-minuut gidsenactie

Daarna gingen de deelnemers in kleine groepen met elkaar in gesprek. Ze gingen aan de slag met een opdracht over de rol van gidsen in het leerecosysteem en verkenden daarbij ook hun eigen rol als gids.

Tot slot kwamen alle deelnemers weer bij elkaar. Eén van de vragen uit de opdracht stond centraal: “Wat is jouw 1 minuutgidsenactie?” Oftewel: met welke kleine stap kun je morgen al het verschil maken? De gedeelde inzichten waren onder andere:

• “Neem als kunstvakdocent tijd voor een gesprek met een kind, niet alleen voor de kunstles zelf. Zo pak je je rol als gids.”
• “Kom terug bij een jongere nadat je het hebt doorverwezen: Is het gelukt?”
• “Help kinderen de juiste kansen te vinden, als een zoekmachine die mogelijkheden zichtbaar maakt.”

Het begin van een netwerk

Een van de deelnemers merkte op dat er allerlei kansen zijn waar we vaak niet eens van weten dat ze bestaan. Dat was voor Fluxus het moment om iedereen uit te nodigen ons eigen leerecosysteem te starten; hier en nu, samen! Met toestemming werden contactgegevens uitgewisseld, zodat deelnemers elkaar na afloop makkelijk kunnen vinden en verder kunnen samenwerken.

Een suggestie uit de groep was om elkaar uit te nodigen als gastspreker of gids voor verschillende groepen kinderen en jongeren: om te vertellen over je werk, je motivatie en de weg die je hebt afgelegd. Zo krijgen jongeren voorbeelden en inspiratie van buiten hun eigen omgeving.

De bijeenkomst liet zien dat kansengelijkheid een opdracht is voor iedereen die met kinderen en jongeren werkt. Samen vormen wij het netwerk dat hun kansen kan vergroten. Deze middag werd daarin een eerste stap gezet.