Het belang van cultuur wordt in Zaanstad breed gedragen. De gemeente, scholen, het culturele veld en ook sociaal maatschappelijke instellingen zien dat cultuur bijdraagt aan sociale verbinding, polarisatie tegen kan gaan en participatie bevordert. De meeste Zaankanters zien dat cultuur bijdraagt aan hun geluk en dat cultuur van hun stad een gemeenschap maakt. Het onderwijs speelt daarbij een belangrijke rol, want juist in het onderwijs wordt het zaadje geplant voor de waardering van cultuur.
Doordat de overheid in de afgelopen twaalf jaar met het programma Cultuureducatie met Kwaliteit structureel heeft bijgedragen aan cultuur in het onderwijs is er veel moois ontstaan. Er zijn warme banden gesmeed tussen scholen en het culturele veld. Er zijn prachtige projecten ontstaan, waarbij scholen en cultuurmakers het plezier hebben ontdekt om samen te creëren. En het sociaal domein omarmt cultuur steeds vaker als een krachtig instrument om het welzijn van mensen te verbeteren.
Een nieuwe rol
In de loop van de voorgaande jaren is de rol van de cultuurmakers in het onderwijs steeds verder opgeschoven. Waar zij eerst nog vooral gericht waren op het creëren van eigen aanbod en probeerden daar een plek voor te veroveren in het onderwijs, zijn ze nu steeds vaker in gesprek met scholen om op basis van de vraag van een school na te denken hoe zij met hun expertise en vaardigheden kunnen bijdragen aan oplossingen voor die vraag.
Scholen op hun beurt hebben geleerd om hun vraag aan het culturele veld te formuleren. Zij ontwikkelen een visie op cultuuronderwijs die past bij hun school en definiëren wat zij nodig hebben om hun droom werkelijkheid te laten worden. Daarmee zijn zij in het proces van co-creatie met een cultuurmaker een gelijkwaardige partner geworden met een helder eigen belang.
Door de veranderde rol van de cultuurmaker en de toename van de autonomie van de scholen kan Fluxus haar focus verleggen naar het faciliteren van de samenwerking tussen scholen en culturele partners in plaats van het initiëren ervan.
Een gids wijst de weg
Wat betekent dit voor de verschillende partijen? Voor cultuurmakers zal Fluxus de behoefte aan deskundigheidsbevordering inventariseren en organiseren. Denk bijvoorbeeld aan een training over de samenwerking met verschillende doelgroepen. Voor scholen betekent dit coaching bij het schrijven van een cultuurplan. Fluxus zorgt daarnaast voor een culturele kaart, waarmee scholen makkelijker nieuwe cultuurmakers kunnen vinden. Maar Fluxus wil er niet alleen voor scholen en cultuurmakers zijn, maar ook voor sociaal maatschappelijke organisaties, wijkteams en jongerenwerkers. Door hen te inspireren cultuur te zien als een middel dat zij voor hun doelen in kunnen zetten stimuleert Fluxus het maatschappelijk draagvlak voor cultuur in de Zaanse samenleving. Hiervoor is Fluxus aanwezig bij netwerken in de wijken, om zo de waarde van samenwerken met het culturele veld voor het voetlicht te brengen.
Een gids doet meer dan faciliteren alleen. Een gids wijst ook aan, maakt zichtbaar en inspireert. Daarom blijft Fluxus mooie initiatieven, ideeën en concepten die er op het gebied van cultuureducatie en -participatie ontstaan delen, zodat ieder ander er zijn voordeel mee kan doen. Een innovatieve aanpak van muziekonderwijs met een sociaal wijkteam, de pareltjes die plaatsvinden in de wijk, een succesvol initiatief zoals cultuur in combinatie met taalontwikkeling of een samenwerking tussen een school en een kunstvakdocent, Fluxus wil dit soort verhalen vertellen om alle betrokken partijen te inspireren.
Het effect op de leerling
Door haar eigen rol als gids voor cultuurmakers, scholen en het sociale domein invulling te geven helpt Fluxus binnen het project Cultuureducatie met Kwaliteit onder meer leerkrachten, docenten, cultuurmakers, jongerenwerkers én ouders om een goede gids te zijn voor de kinderen en jongeren in Zaanstad. Want waar we uiteindelijk met zijn allen heen willen is een Zaanse samenleving waarin cultuur een vanzelfsprekend onderdeel uitmaakt en toegankelijk is voor iedereen. Een maatschappij waarin elke leerling, van basisschool tot mbo, van vmbo tot vwo beseft dat cultuur niet iets hoogs en onbereikbaars is, maar ook hen toebehoort. Dat cultuur begint bij en in jezelf.
Tekst: Mirjam de Heer
Dit artikel hoort bij een reeks over het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) in Zaanstad en Oostzaan. Dit is een landelijke subsidieregeling om de kwaliteit van cultuureducatie te verhogen. Fluxus is de penvoerder van de aanvraag voor Zaanstad en Oostzaan. Door deze subsidie hebben alle scholen de beschikking over extra budget voor cultuur en begeleiding van Fluxus om daarvoor de cultuurpartner te vinden die bij hen past. En dat is nodig, want het culturele landschap in Zaanstad is enorm veelzijdig!
Lees meer over CMK in Zaanstad & Oostzaan
Samen stralen – Publicatie over vier jaar Zaans cultuuronderwijs met impact.
Gidsen voor gelijke kansen – Het Zaanse CMK 2025-2028
Meer over CMK landelijk
Cultuureducatie met Kwaliteit – de website over deze regeling
