Ik ben Majanka Fröhlich, cultuur-expert bij Fluxus. Na vijftien jaar in de Zaanstreek (en daarvoor in Amsterdam) mag ik inmiddels al ruim 25 jaar cultuur maken én vormgeven in deze regio. Ik ben 54 jaar en nog altijd gedreven om kunst en mensen bij elkaar te brengen. Ik voel me thuis bij directeuren én bij de mensen die de koffie zetten. Een soort sociale kameleon.
Ik kom uit een klein christelijk-gereformeerd dorp waar weinig kunst en cultuur was. Mijn ouders hielden mijn keuze voor theater zeker niet tegen, maar ik ontdekte het zelf. Een docent op school stuurde me naar een kinderkoor, waar ik leerde dat ik me via kunst anders kon uiten. Later deed ik auditie voor de theaterschool Amsterdam en tijdens een zomervakantie speelde ik al Roodkapje en Sneeuwwitje in de Efteling.
In 2000 trad ik door heel Nederland op, zo ook in Theater De Speeldoos in Zaandam. Daar raakte ik in gesprek met Gertru Pasveer, toen hoofd van de muziekschool, over het belang van musical en theater voor jong talent. Ze vroeg me een workshop te geven en zo rolde ik de Zaanse cultuurwereld in. Ik begon met theater- en musicallessen voor jonge leerlingen, al snel volgde een samenwerking met Komma en in 2002 werd ik cultuurstimulator. Mijn opdracht was verbinding leggen tussen afdelingen en disciplines. Op verzoek van toenmalig directeur Harrie Swinkels zocht ik docenten voor een nieuwe afdeling Podiumkunst en zette ik met Olivier Rijcken een digitaal platform op: Het Zaans Cultuurplein. Het werd een ontmoetingsplek voor amateurkunst, waaruit mooie samenwerkingen voortkwamen. Fantastisch om te zien dat netwerkdocenten Eszter Triz en Barbera de Bruijn nu de bruisende jeugdtheaterschool Theater Mus runnen.
De mensen om me heen zijn heel belangrijk geweest. Ik werd bijvoorbeeld al vroeg gekoppeld aan Manja Markies, wat leidde tot een samenwerking met een groep die met opvallend veel creativiteit de eerste kostuums voor mijn voorstellingen maakten.
Ik heb inmiddels bijna drie generaties lesgegeven: leerlingen, hun kinderen en zelfs hún kinderen. Ik heb van 2007 t/m 2024 musicalproducties gemaakt en geregisseerd voor de Fluxus Musicalproductiegroep (later de Fluxus Musical Academy). We hebben prachtige producties gedraaid, maar begrijp de beleidskeuze om dit project te beëindigen. Het maakt middelen vrij zodat cultuur voor nóg meer mensen toegankelijk wordt en het gaf leerlingen ruimte om zelf initiatieven te ontwikkelen en zelfstandiger te worden.
Een aantal oud-leerlingen stroomden door naar vakopleidingen, sommigen staan inmiddels in eindvoorstellingen of spelen in muziektheaterproducties. Soms zie ik op het podium precies terug wat we samen hebben ontwikkeld. Sommige leerlingen hebben vanaf het begin al iets bijzonders, een “ruwe diamant”. Dat poets ik niet weg; ik help ze juist om die eigenheid te ontwikkelen. Op de theaterschool probeerden ze mij in een bepaalde vorm te gieten, maar daar verzette ik me tegen. Gelukkig was er één docent die mijn eigenheid zag en stimuleerde: “Gebruik juist dat wat jou anders maakt.”
Voor een opdracht vanuit de Gemeente maakte ik een voorstelling voor de cultuurmarkt bij de Burcht. Dat werd de ZaanMeermin: een meermin die door de Zaan zwom en aan de kade ‘ talenten omhoog liet komen’. Funda Müjde was ZaanMeermin, met meterslange jurk van kunstenares Nicole van der Heijden. Verenigingen, koren, fanfares, rolschaatsers en zelfs doedelzakspelers liepen vanuit alle hoeken naar de waterkant om haar te verwelkomen. Alle verenigingen waren betrokken, zelfs de burgemeester deed mee. Het was een magisch moment. En in 2013 mocht Fluxus een optreden en expositie verzorgen op het Hembrugterrein tijdens het bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Ik stond slechts naast het podium, maar ik voelde me zelf heel even koninklijk en trots!
In 2025 doe ik nog steeds waar mijn hart ligt: mogelijk maken, ondersteunen en verbinden. Mijn netwerk is inmiddels landelijk. In de Zaanstreek werk ik o.a. samen met Open West, Vereniging De Zaansche Molen, Het Pennemes en Stichting De Bullekerk. In Rotterdam combineer ik kunst en cultuur met de zorg, in Utrecht coach ik zorgprofessionals en studenten en ben ik actief als dagvoorzitter. Mijn functie bij Fluxus heet “cultuur-expert”, al vind ik dat iedereen op zijn eigen manier expert is. Mijn rol is kennis delen over het culturele veld in de Zaanstreek, zodat we elkaar kunnen vinden én versterken. Verder voer ik gesprekken met huurders en amateurkunstverenigingen, en leg ik verbindingen binnen de Zaanse amateurkunst. Ik ben ook aanwezig bij bijzondere bijeenkomsten, zoals jubilea van een orkest. Ik hou van het dorpse: generaties die in dezelfde verenigingen spelen. Kunst en cultuur, zeg ik, zijn het cement van de samenleving.
Ik zie theater vooral als middel. Je kunt er verbinding mee maken, maar ook frictie creëren en daarmee inzicht. Door iets te laten ervaren, wordt het vaak duidelijker dan door er alleen over te praten. Juist op niet-gangbare plekken vind ik kunst en cultuur van grote waarde. Kunst is een manier om jezelf te uiten, plezier te hebben, zelfvertrouwen te krijgen of nieuwe vrienden te maken. Dus: begin gewoon. Je hoeft nergens al goed in te zijn. Soms heb je alleen die ene docent nodig die zegt: “Misschien is dit iets voor jou.”
Fluxus bestaat 25 jaar en dat vieren we door de kracht van het Zaanse netwerk voor actieve cultuurbeoefening centraal te stellen. Meer info.
Lees de inspirerende verhalen van docenten, leerlingen, vrijwilligers en medewerkers die 25 jaar (of langer) bezig zijn met cultuurbeoefening:
JUNI IS IKTOON MAAND Ook in 2025 kun je heel juni meedoen, luisteren, kijken en beleven hoe rijk de Zaanstreek aan amateurkunst is! In juni wordt namelijk heel Zaanstad het podium van amateurkunstenaars. ‘IKToon de Zaanstreek’ laat zien hoe creatief en actief amateurkunstenaars in onze regio zijn! De inschrijving is afgerond, de line up is […]
01.03.2025 Expositie ‘Schilderen met Acrylverf’ in de gangen van FluXus, Verkadefabriek ZAANSTAD – Kunstliefhebbers en nieuwsgierige bezoekers opgelet! Vanaf 1 maart tot en met 24 april 2025 is in de gangen van FluXus in de Verkadefabriek aan de Westzijde 168 een nieuwe expositie te zien: Schilderen met Acrylverf. Hier worden werken gepresenteerd van een hechte […]
Wij zoeken meedenkers! Dit najaar leggen we het fundament voor Het Nieuwe Fluxus. Aanleiding is de nieuwe visie van de gemeente op onze rol als centrum voor de kunsten in Zaanstad. Het Nieuwe Fluxus ontwikkelt zich tot een netwerkorganisatie voor cultuureducatie en -participatie. Daarbij horen cultuurhuizen die breed toegankelijk zijn, een ondersteuningsstructuur voor alle cultuurmakers in Zaanstad, en […]
Samen met Zaanse partners uit cultuur, amateurkunst, broedplaatsen, studio’s, maakplekken, onderwijs, jeugdwerkers, jeugdcultuur en gemeente Zaanstad werken wij aan een gloednieuw platform voor cultuurbeoefening in heel Zaanstad! Het wordt dé online plaats waar .. je een zo compleet mogelijk overzicht van jaarcursussen, korte workshops en docenten vindt, in alle disciplines, in alle buurten en dorpen […]
